22 март-Бөтендөнья су ресурслары көне

2022 елның 22 марты, сишәмбе

Суның мөһиме. Су - кеше тормышының нигезе (кеше үзе дә 2/3 судан тора) һәм иң кыйммәтле табигый ресурсларның берсе. Сусыз кеше яшәеше мөмкин булмас иде, ә аның сыйфатына күп яктан кешеләрнең сәламәтлеге бәйле.

Хәвефсез суга һәм санитариягә керү, төче экосистемаларны рациональ файдалану кеше сәламәтлеге һәм экологик тотрыклылык өчен зур әһәмияткә ия. Чиста су һәм санитария җитмәү белән бәйле авырулар, дөньядагы иң төп проблемаларның берсе. Су, су үткәргеч һәм канализация сыйфатын контрольдә тоту системасын үстерү, шәхси гигиена пропагандалау дөньяның күп кенә төбәкләрендә өстенлекле бурычлар булып кала. Түбәндә статистика саннары китерелгән:

1.    Планетаның 10 кешесеннән 3 ендә эчәргә яраклы суның хәвефсез идарә ителә торган чыганакларыннан файдалану мөмкинлеге юк, ә 10ның 6сында санитария хезмәтләреннән файдалану мөмкинлеге юк.
2.    Дөньякүләм халыкның 40 процентыннан күбрәге өчен су җитмәү проблемасы актуаль һәм, фаразлар буенча, кискенләшәчәк. Хәзерге вакытта 1,7 миллиардтан артык кеше елга бассейннарында яши, анда су куллану су запасларын тулыландыру мөмкинлегеннән артып китә.
3.    2,4 миллиард кешенең төп санитария хезмәтләреннән, бәдрәфләр яки белән җиһазландырылган чуп-чар чокырлардан файдалана алмавы билгеле.
4.    892 миллионнан артык кеше бөтен дөньяда ачык дефекация гамәлдә булуын дәвам итә.
5.    Кеше эшчәнлеге нәтиҗәсендә барлыкка килгән агып төшүче суларның 80 проценттан артыгы елга яисә диңгезләргә бернинди чистартылмаган килеш ташлана.
6. Бөтен дөньяда, ким дигәндә, 2 миллиард кеше фекалияләр белән пычранган эчә торган су чыганакларын файдаланалар.
7. Пычранган су диарея, холера, дизентерия, корсак тифы һәм полиомиелит кебек авыруларны тапшыра ала. Бәяләүләр буенча, пычранган эчә торган су ел саен диареядән 485 000 үлем очрагын китереп чыгара.

Глобаль су кризисына каршы көрәш чаралары кирәк.

 Бөтендөнья су ресурслары көне тотрыклы үсеш өлкәсендәге максатларга ирешүдә көчләрне яклауга төп игътибар бирә: 2030 елга барлык кешеләр өчен су белән тәэмин итү һәм санитария.

 2022 елда Су көне шигаре: «Җир асты сулары: сизелми торганны сизелерлек   итәргә». Җир асты сулары-ул су күтәрүче горизонтларда җир астында булган су, ул тау токымнарыннан, ком һәм вак ташдан гыйбарәт. Җир асты сулары чишмәләрне, елгаларны, күлләрне һәм сазлыкларны туендыра, шулай ук океаннарга үтеп керә. Җир асты сулары нигездә яңгыр һәм кар рәвешендә явым-төшемнәр исәбенә тулылана. Грунт суларын насослар һәм коелар ярдәмендә өскә чыгарырга мөмкин. Җир асты сулары нигездә яңгыр һәм кар рәвешендә явым-төшемнәр исәбенә тулылана. Грунт суларын насослар һәм коелар ярдәмендә өскә чыгарырга мөмкин.               Тормыш җир асты суларыннан башка мөмкин булмас иде.                                  

   Җир асты суларын өйрәнү, яклау һәм тотрыклы куллану климат үзгәрүгә җайлашу һәм үсеп килүче җир халкының ихтыяҗларын канәгатьләндерү өчен үзәк әһәмияткә ия булачак.