Метеорологик күренешләрнең интенсивлыгы турында консультация-кисәтү

Хөрмәтле гражданнар! «Татарстан Республикасы Гидрометеорология һәм әйләнә-тирә мохитне күзәтү идарәсе " ФДБУНӘН килде: 

Кисәтү

Татарстан Республикасы территориясендә урманнарның югары һәм гадәттән тыш янгын куркынычы турында 2022 елның 10-20 август көннәрендә Татарстан Республикасы территориясендә урманнарның югары янгын куркынычы сакланачак (4 класслы), аерым районнарда урманнарның гадәттән тыш янгын куркынычы (5 класслы) көтелә.

Татарстан Республикасы буенча Русия ГТХМ Баш идарәсе кисәтә:

Янгынның төп билгеләре: янган ис, томан төтене, кошлар, хайваннар, бөҗәкләрнең үз-үзләрен тотышы, аларның бер якка күчүе, горизонттагы Төнге таң. Урман янгынын ничек сүндерәләр? Янгын кырыйларын яфраклы агач ботаклары белән күмү; янгын кырыйларын көпшәк грунт белән һәм җир полосалары, ут хәрәкәте юлында киң канаулар урнаштыру юлы белән ташлау;.

Әгәр ут торак пунктка якынлашса нишләргә? Кешеләрне, беренче чиратта балаларны, хатын-кызларны һәм картларны эвакуацияләргә кирәк. Кешеләрне утның перпендикуляр таралу юнәлешенә таба  чыгарырга  кирәк. Юллар буйлап, шулай ук елгалар һәм инешләр буенда, кайчагында Су буйлап хәрәкәт итәргә кирәк. Авыз һәм борын төтенләгәндә юеш мамык-марля бәйләвечен, сөлге, киемнең бер өлешен ябарга кирәк. Үзе белән документлар, акча, бик кирәкле әйберләрне генә алырга кирәк... Эвакуацияләнергә мөмкин булмаган очракта (торак пунктларда массакүләм янгыннар), загерметиклаштырылган таш биналарда, Гражданнар оборонасы сыеныр урыннарында яки зур ачык мәйданнарда, стадионнарда һ. б. урнашып, яңадан хәбәр итәргә генә кала. 

Урманда янгынны ачыклагачы, паникага бирелмәгез. Башта хәлне тиз анализлагыз. Рельефның югары ноктасына менәргә яки югары агачка керергә, янгын учагының урнашу урынын табарга, ут таралуның юнәлешен һәм тизлеген билгеләргә, сулыкның, сазлыкның, торак пунктларның урнашуын күрергә кирәк.. Утны якынайтканда киемегезне салыгыз, суга салыгыз, әмма камыш белән янәшә түгел. Вак-төяккә башыгыз белән йокы капчыгына борылыгыз, алдан аны һәм кием-салымны су белән юыгыз. Учакта калгач, вакыт-вакыт борылыгыз, киемнәрегезне киптерегез, йөзегезне күп катламлы бәйләвеч белән саклагыз.

Янгынга эләккәч, үзегездән  бөтен нейлон, капрон һәм башка эри торган кием-салымны салыгыз, янучан һәм җиңел ялкынсынучы кирәк-яраклардан котылыгыз. Әгәр дә сез урманда кечкенә генә янгынга юлыксагыз, аны туктатырга һәм бер үк вакытта, мөмкинлек булса, кемнедер якындагы торак пунктка яки урманчылыкка ярдәм сорап җибәрергә кирәк.

Урман янгыннары вакытында үзеңне ничек тотарга

 Урманда янгын еш кына кеше гаебе белән килеп чыга – бу ут белән саксыз эш итү дә, сүнмәгән учак та, шырпы яки тәмәке ташланган шырпы да, балалар шуклыгы да. Кайчакта янгын килеп чыгу сәбәбе яшен булырга мөмкин, әмма мондый очраклар сирәк. Урманда утлы стихия белән бәрелешергә туры килсә, нәрсә белергә кирәк соң? Урман янгынына ничек юл куймаска? Янгын чыккан очракта нишләргә?Как постараться не допустить пожара в лесу

Беренчесе-ял итүгә яки походка әзерлек.

Үзегез белән белән чиләк, балта һәм көрәк алырга киңәш ителә. Әгәрдә сез  походка  ялгыз гына барырга уйласагыз.. Бу очракта ялгыз йөрү өчен (янгын ихтыяҗы аркасында гына түгел) складлы сапер көрәге алырга киңәш ителә.. Шулай итеп, ул сезгә көрәк һәм балта булып та хезмәт итәчәк. Икенчесе-урманда учакны якканда  барлык саклык чараларын да катгый үтәргә кирәк. Учакны агач астында, бигрәк тә түбән ботаклары кечкенә биеклектә булган агач астында ягарга ярамый. Коры үләннәр күп булган җирдә учак ясарга ярамый. Учакны алдан ук әзерләргә яки югалган иске учакны файдаланырга тырышырга кирәк

. Туктап торганда

 Алтын кагыйдә бер-беркайчан да учакны караучысыз калдырырга ярамый! Әзерләнгән ягулык запасы өч-биш метрда янган учак ягу. Учакның мөмкин кадәр азрак очкын бирүен, бигрәк тә җилле һава торышы вакытында күзәтегез. Җил булган очракта, ут аерганда аның көчен һәм юнәлешен исәпкә алыгыз, чөнки очкан очкыннар үлән яки агач яфраклары януга китерергә мөмкин.

Киткәндә учакны яхшылап сундерергә кирәк.. Үз артыгыздан тәртип калдырыгыз. Хәерле юлга!

Урманда янгын белән очрашканда нәрсә эшләргә

Әгәр сез яңа янгынны тапсагыз - мәсәлән, кечкенә генә  ташланган учак янында яна торган урман агач кисәге таптыгыз, моны үзегез сүндерергә тырышыгыз

Килеп туган хәлне дөрес бәяләргә тырышыгыз. Конкрет шартлардан чыгып, сез янгынны мөстәкыйль сүндерәчәксезме, әллә сезгә ярдәм кирәк булачакмы, дип хәл итегез. Үз көчегезне бәяләп бетермәгез. Әгәр сез янгынны күрсәгез, аны сүндерергә тырыштыгыз, тик берни дә чыкмады, ә ул көчлерәк яна башлады, бәла-казага эләкмәс өчен, вакытында ераграк китәргә кирәк.

Махсус хезмәтләрне тиз арада хәбәр итү мөмкинлеге оптималь булачак. Гадәттән тыш хәлләр министрлыгы хезмәтләре («01» телефоны), ЕДДС («112» телефоны), егерь, лесничийлар шунда  булырга мөмкин. Төркем белән барган вакытта төркем әгъзаларыннан авыр кирәк-яраклар алырга һәм аны якындагы торак пунктка яки автомобиль трассасына  җибәрергә кирәк. Калган төркем әгъзаларына маршруттан чыгып, янгын урынына чыгып китәргә кирәк.

Вәзгыятьнең кинәт үзгәрүен (тизлек һәм җил юнәлешләренең үзгәрүен) исәпкә алыгыз. «Тизлектә янгын белән ярышмыйча», ягъни җилгә каршы яки җил юнәлешенә таба борылып, ут өчен ышанычлы киртәләр (минераль туфрак һәм елгаларның киң полосалары) артыннан чыгып китәргә тырышыгыз

Тәүлеклек янгын режимы бар. Еш кына яну иртә белән чоңгыл кипкәннән соң башлана (иртәнге 9-10 Gorenje) һәм кичке чоңгыл төшү белән туктала (кичке 20-21 сәгать). Төнлә янгын «йоклый». Иң көчле янгын гамәлдә һәм Gorenje – 13-17 сәгатьләрдә, яңгыр явар алдыннан кич белән янгынның януы көчәя. Бик коры, эссе һава торышы булганда (5нче сыйныф) янгыннар шулай ук төнлә дә тарала, гәрчә, кагыйдә буларак, төнге вакытта бары тик түбән һәм аслык салу формасында гына бар икән.

Янгын зонасыннан чык

Янгын зонасыннан чыккач, бәла-каза турында максималь кыска вакыт эчендә хәбәр итәргә кирәк. Хәвефле хәбәр тапшырганда танылган янгын координатлары, аны күргәнегез һәм барлыкка килүнең фаразланган сәбәбе (хәтта әгәр дә моның сәбәбе сез үзегез булса) турында сөйләгез әле

. Моны һәркем эшли  ала

Һәр табигать территориясендә ут белән бик сак булыгыз.

 Түбәндәге кагыйдәләрне төгәл үтәргә кирәк

: - кырларда коры үлән яндырмагыз.

;- Торф булган җирдә.коры урманда беркайчан да учак якмагыз.

Киткәндә учакны яхшылап сүндерегез.

Сүндерелмәгән тәмәке һәм шырпыларны беркайчан да сүндермичә ташламагыз.

Урман эченә машина белән кермәгез.