Гөмбәләрне ничек сайларга һәм пешерергә киңәшләр турында.

Татарстан Республикасы буенча Роспотребнадзор идарәсе (Татарстан) гөмбәләрне агулауның авырлыгын сәламәтлеге какшаган кешеләр һәм балалар кичерә, дип искә төшерә. Балалар организмында аларны эшкәртү өчен кирәкле санда ферментлар юк әле. Нәкъ менә шуңа күрә 14 яшькә кадәрге балаларны теләсә нинди гөмбә белән ашатырга киңәш ителми. Роспотребнадзор мәгълүматлары буенча, гөмбәләр белән агулану очраклары балалар арасында ешрак була бара. Гадәттә, җәяү йөргәндә, өлкәннәрнең игътибарсызлыгы һәм сабыйларның чи гөмбә саксызлыгы аркасында, бала организмына эләгә. Шуны истә тотарга кирәк, гөмбә белән балалар гына түгел, өлкәннәр дә агулана ала. Күңелсез нәтиҗәләрне булдырмас өчен, саклану чараларын үтәү мөһим. Ни өчен агулану мөмкин Гөмбәләрнең азык белән агулануы еш кына гөмбәләр турында мәгълүмат җитмәү белән бәйле: кешеләр таныш булмаган яки ялган гөмбәләрне җыя, алар авыр металл тозларын туплый торган урыннарда, агулы химикатлар - юллар янында, шәһәр паркларында, моннан тыш, елның корылык чорында яисә гөмбә җыю урыны бөҗәкләргә һәм корткычларга каршы көрәш өчен пестицидлар яки агулы химикатлар белән эшкәртелгәннән соң. Һәм, төп, гөмбәләрне ничек дөрес әзерләргә икәнен бөтен кеше дә белми. Гөмбәләр авыр эшкәртелә торган продукт булып тора, аларда гөмбә клетчаткасы - хитин күп, ул эшкәртелми генә түгел, ә ашкайнату согына үтеп керүне кыенлаштыра да. Шуңа күрә гөмбәләрдән ашамлыклар азык кайнату тракты авыруларыннан интегүче тулысынча сәламәт кешеләргә тәкъдим ителә. Әзерләнер алдыннан барлык гөмбәләрне алдан 10 минут дәвамында кайнатырга, кайнатмаларны агызырга, кайнатылган гөмбәләрне юарга һәм аннары аларны гадәттәгечә әзерләргә тәкъдим ителә. Гөмбәләрне алдан пешерү аларда агулы элементларның эчтәлеген шактый киметергә ярдәм итәчәк. Балаларны күзәтегез Баланың чи гөмбә ашый алуын кисәтү мөһим. Моның өчен алдан ук, сәфәр алдыннан, бала йөри торган урынны карарга кирәк. Шулай ук балалар ясле һәм бакча, мәктәп һәм башка учреждениеләр территориясен карарга кирәк. Моннан тыш, урамда йөргәндә, бигрәк тә паркларда, скверларда, балалар мәйданчыкларында һәм урманда балаларны игътибар белән күзәтергә кирәк. Гөмбәче кагыйдәләре Гөмбә белән агулануны кисәтү өчен түбәндәге кагыйдәләрне үтәү мөһим: · белмисең- алма! Яхшы таныш гөмбә төрләрен генә җыегыз. · Гөмбәләрне юллардан, магистральләрдән ерак, торак урыннардан читтә, экологик чиста районнарда җыегыз. · Гөмбәләрне үрелгән кәрзиннәргә җыегыз-алар озаграк яңа булачак. · Һәр гөмбәне бөтен аяк белән кисегез. · Өйгә китерелгән барлык гөмбәләрне шул ук көнне күчерергә, төрләре буенча сортларга һәм яңадан җентекләп карарга кирәк. Барлык кортлы, өлгергән, аяксыз, юка гөмбәләрне, шулай ук ашарга яраксыз һәм агулыларны, әгәр дә аларны ялгыш җыйсалар, ташлагыз. ·  Гөмбәләрнең - аксым булуын онытмагыз, ә теләсә нинди аксым бик тиз бозыла. Шуңа күрә гөмбәләрне җыю көнендә кулинар эшкәртүгә дучар итәргә кирәк, гөмбә ассортие яки гөмбә уылдыгы әзерләмәсәгез, аларны төрләр буенча тарата башларга кирәк. Гөмбә белән агуланмас өчен, онытмагыз: -Гөмбәләрне чиләкләргә, полиэтилен пакетларга яки капчыкларга җыю-бу гөмбәләрнең аякларын тиз боза һәм зарарлый, бу исә аларны җыюны һәм сортлауны шактый кыенлаштыра һәм аш-суга агулы гөмбәләрнең эләгүенә китерергә мөмкин. -Иске, артык үскән, кортлы һәм билгесез гөмбәләрне җыярга. -Гөмбә җыю вакытында ашап карау. -Гөмбәләрне җыеп алганнан соң бер көн яки аннан да күбрәк вакыт эчендә эшкәртегез. -Гөмбәләрне гальванизацияләнгән савытларда һәм балчык пыяла савытларда маринадлау яки тозлау. -Гөмбәләрне җылы тоту-тиз бозыла торган продукт Сатып алучыларга киңәшләр -Әгәр сез инде җыелган гөмбәләрне сатып алсагыз, онытмагыз, киптерелгән, тозлы, маринадланган һәм консервланган гөмбәләрне очраклы кешеләрдән һәм рөхсәтсез сәүдә урыннарыннан сатып алырга кирәкми -Табигый сәүдә урыннарында яңа яки киптерелгән гөмбә сатып алу яки өй шартларында әзерләнгән капкачлы банкаларда гөмбә консервалары сатып алу киңәш ителми. -Базарларда һәм ярминкәләрдә сәнәгать булмаган җитештерү гөмбәләре сатуга керүче продуктларның сыйфатын контрольдә тоту өчен экспертиза үткәрелгәннән соң гына кертелә. Экспертиза гөмбәләрнең сыйфатын, аларның бөтенлеген, радионуклидлар күләмен билгели. Экспертиза үткәрелгәннән соң гына продукцияне сатуга рөхсәт бирелә. -Әгәр сез кибетләрдә һәм супермаркетларда җыелган гөмбәләрне сатып алсагыз, гөмбә пакетларын игътибар белән карагыз, алар черегән яки бозылган булырга тиеш түгел. Пакетның бөтенлеге бозылса яки пакет пычрак булса, гөмбә сатып алмагыз. Шулай ук пакетта ярлык, таблицалар булмаса һәм товар турында мәгълүмат бөтенләй булмаса, гөмбә сатып алмагыз. Гөмбә әзерләү Гөмбә әзерләгәндә, ашарга яраклы гөмбәләр Исемлеге барлыгын истә тотарга кирәк. Ашарга яраклы гөмбәләрнең зур төркеменнән бары тик ак гөмбә, чын йөк һәм гади кызыл гөмбә генә һичшиксез ашарга яраклы гөмбәләр булып тора. Бу гөмбәләрне генә гөмбә ризыкларын алдан кайнатмыйча әзерләү өчен кулланырга мөмкин.