Әйе! Без туберкулезны бетерә алабыз!»

  24 мартта Ел саен Бөтендөнья сәламәтлек саклау оешмасы (ВОЗ) һәм Халыкара туберкулез һәм үпкә авыруларына каршы көрәш берлеге карары буенча Бөтендөнья туберкулезга каршы көрәш көне билгеләп үтелә. Бөтендөнья көненең максаты-туберкулезның һәлакәтле нәтиҗәләре турында хәбәрдарлыкны арттыру. Сайланган дата символик мәгънәгә ия. 1882 елның бу көнендә Роберт Кох туберкулез китереп чыгаручы бактерияне ачуы турында игълан итә, шуның аркасында бу авыруны диагностикалау һәм дәвалау мөмкин була. Туберкулез йогышлы авыру, аны Mycobacterium tuberculosis бактериясе китереп чыгара. Туберкулез авыруны китереп чыгаручы матдә туберкулез белән авыручылардан һавага эләккәндә, мәсәлән, кавышканда тарала. Өч-дүрт буын элек кенә туберкулез Европа илләре, Россия һәм АКШ халкының үлеменең төп сәбәбе булып тора. Ләкин хәзерге вакытта туберкулезны дәвалап була! Инфекциянең төп чыганагы-үпкә туберкулезының актив формасы белән авыручы кеше. Туберкулез гадәттә үпкәләргә зарар китерә, башка органнарга һәм системаларга сирәгрәк тәэсир итә, авыру сөйләшкәндә, кавышканда һәм чишкәндә һава-тамчы юлы белән йога. Беренчел зарарланудан соң авыруның бернинди дә күренекле билгеләре килеп чыкмаска мөмкин һәм күпчелек очракта авыру үсмәячәк, әмма туберкулез микобактериясе организмда озак вакыт (еллар, дистә еллар) яши ала, аңа зыян китермичә, туберкулез китереп чыгаручы үзлекләрен саклап кала ала. Мондый чагыштырмача тигезлек халәте организмның саклану көчләре кимегәндә (социаль яшәү шартларының начарлануы, туклануның җитмәве, тәмәке тарту, стресс ситуацияләре, картаю, янәшәдәге авырулар) китереп чыгаручы файдасына бозылырга мөмкин. Үпкә туберкулезының классик симптомнары озакка сузылган макрота белән кавышу, кайвакыт соңрак стадияләрдә барлыкка килгән кан эчү, температура, хәлсезлек, Төнге тирлелек һәм авырлыкның шактый кимүе. Туберкулез диагностикасы зарарланган органнарның һәм системаларның флюорографиясенә, рентгенографиясенә һәм компьютер томографиясенә, төрле биологик материалны микробиологик тикшерүгә, тире туберкулин пробасына (Манту реакциясенә), шулай ук молекуляр-генетик анализ ысулына (ПЦР ысулына) һ. б. нигезләнгән. Туберкулезны профилактикалау Бүгенге көндә туберкулезның төп профилактикасы булып БЦЖ вакцинасы тора.  БЦЖ вакцинасы туберкулез микобактериясенең махсус тере штаммы булып тора. Организмга кертелгәч, ул туберкулез үсешенә китерми, ә иммун системасын специфик иммунитет булдыру өчен стимуллаштыра. Соңрак, туберкулезның чын патоген микобактериясе белән очрашканда, элек эшләнгән специфик иммунитет туберкулез инфекциясенә лаеклы каршы торырга һәм авырмаска мөмкинлек бирәчәк, ә туберкулез белән авыру очрагында чикләнгән туберкулез процесслары үсешенә ярдәм итәчәк. Туберкулезны иртә стадияләрдә ачыклау максатыннан, барлык өлкәннәргә поликлиникада елына 1 тапкырдан да сирәгрәк флюорографик тикшеренү узарга кирәк (һөнәренә, сәламәтлек торышына һәм төрле «хәвеф төркемнәренә»каравына бәйле). Туберкулез инфекциясенең чыганагын ачыклаганда, ягъни туберкулезның ачык формасы белән авыручыны, аны сәламәт кешеләрдән туберкулезга каршы стационар бүлеккә госпитальләштерү рәвешендә изоляциялиләр. Туберкулез белән авыручы пациентның гаилә әгъзалары, шулай ук аның белән еш аралашкан кешеләр (туганнары, күршеләре, дуслары, хезмәттәшләре) тикшерелергә тиеш. 2017 елның 24 мартыннан Бөтендөнья туберкулез белән көрәш көне үткәрелә. Әлеге чараның максаты – халыкка әлеге авыру һәм профилактика чаралары, сәламәт яшәү рәвешен пропагандалау турында мәгълүмат бирү.