Балан-салкын тию сезонында ярдәм.

  Балан  үзенең исемена алсу яктылык белән ялтырап торган кызыл җиләкләрнең утта кызган тимергә охшавы аркасында алган дип санала. Беренче тиз эри торган кар фонында кызыл балан аеруча сизелерлек күренә. Бу куакның җиләкләре сентябрьгә якынрак өлгерә, ләкин аларны гадәттә соңрак, беренче кыраудан соң җыялар: салкын балан җиләгенең ачысын алай ук көчле итми. Баланны еш кына варенье һәм джем рәвешендә кулланалар яки аны чәйгә өстиләр. Диетологлар фикеренчә, икенче ысул яхшырак: шулай да кайнатма әзерләүне күз алдында тоткан озак вакытлы термик эшкәртү җиләкне файдалы матдәләрнең бер өлешеннән мәхрүм итә, шикәр дә шактый күләмдә кушу мондый десертны шактый калорияле итә. Баланны  чәй яки морста куллану яхшырак, яки аны кышка катыру-өстәвенә, нәкъ менә салкын чорда бу җиләк аеруча файдалы булачак. Нигә? Түбәндә карыйк. Минималь калориялелектә файда массасы Балан җиләгендә аксым да, май да юк,һәм аларда углеводлар 100 г продуктка нибары 7 грамм гына. Шуңа күрә балан бик аз калорияле-100 гр балан  белән сез нибары 26 ккал алачаксыз. Аның каравы, бу әчкелтем җиләктә витаминнар, минераллар һәм башка файдалы матдәләр шактый тәэсирле. Аерым алганда, баланда С витамины күп – лимонга караганда 70% ка күбрәк! Бу аның иммунитетны бик яхшы ныгыта торган чара итә. Шулай ук җиләкләрдә К, D, T, P витаминнары, каротин, токоферол, плюс – магний, цинк, калий, фосфор, тимер, пектин, дуплау һәм эфир матдәләре һәм органик кислоталар бар. Болар барысы да балан җиләгенә күп кенә файдалы үзлекләр бирә: - вируслы инфекцияләрне профилактикалауда, салкын тиюдән соң организмны торгызуда ярдәм итү, тамак авыртуын һәм йөткерүне җиңеләйтә;  Йомшак итеп  сидек куу тәэсире; - йомшак гипотензив тәэсир (ягъни, артериаль басымны төшерү сәләте), йөрәк-кан тамырлары системасы эшенә ярдәм итү; - йокысызлыкка каршы көрәштә ярдәм, җиңелчә тынычландыра торган гамәл; - спазмолитик эффект аркасында авырту синдромы интенсивлыгының кимүе;  антибактериаль эффект (ләкин, әгәр табиб Сезгә антибиотиклар язып биргән икән, аларны балан белән алмаштырырга кирәкми, рационны шул җиләк белән тулыландыру яхшырак). Шулай ук балан җиләкләренең менструаль алды синдромы һәм менопауза вакытында, аларда фитоэстрогеннар, үсемлек матдәләре булу сәбәпле, хатын-кыз гормоннарына охшаш тәэсире аркасында файдасы турында мәгълүматлар бар. Балан кулланудан кемгә тыелырга кирәк? Ашказаны-эчәк тракты авырулары булган, аерым алганда, җәрәхәт авыруы, ашказанының кислоталылыгы арткан, бөер авырулары булган кешеләргә, бигрәк тә кискенләшкән чорда, балан куллануга сак карарга кирәк. Шулай ук табиблар бу җиләкне подагра, артрит һәм тромбофлебит белән авыручыларга да тәкъдим итмиләр. Балан басымны төшергәнгә күрә, гипотоникларга аның белән саграк булырга кирәк. Баланны йөклелек һәм имезү вакытында һәм индивидуаль кичермәү һәм бу җиләккә аллергия булганда кулланырга кирәкми.  Роспотребнадзор идарәсенең Нурлат ТО