Йорт яны кишәрлекләрендә ашламаларны дөрес куллану тотрыклы һәм экологик чиста уңыш алырга ярдәм итә. Әмма бу мәсьәләдә өстәмә азык сайлауга аңлы рәвештә якын килү мөһим.
Өстәмә азык өч төргә бүленә: нитрат, фосфор һәм калий.Нитратлы ашламалар үсемлекләрнең актив үсүенә ярдәм итә. Аларга мочевина һәм аммиак селитрасы керә.Фосфор ашламалары, мәсәлән, суперфосфат, фосфорит он, тамыр системасы үсешен яхшырта һәм җимешләрнең өлгерүен тизләтә.Калийлы ашламалар үсемлекләрнең авыруларга һәм уңайсыз шартларга чыдамлыгын арттыра. Мондый өстәмә азыклар исәбенә калий тозы, калий сульфаты, агач көле керә.
Яз көне, утырту алдыннан, нитрат ашламалары — сидек, аммиак селитрасы, кош тизәге яки кычыткан төнәтмәсе кертәләр. Бу үсемлекләргә яшел массаны тиз үстерергә мөмкинлек бирә. Тамыр җимеше өчен, киресенчә, азотны катгый дозада тотарга кирәк, югыйсә тамыр өлеше җитлекмәгән булып калачак.
Җәй көне туфракка калий һәм фосфор кертергә кирәк — чәчәк ату, җимеш бирү һәм уңыш өлгерү өчен мөһим элементлар. Томат, борыч һәм бәрәңге өчен калийлы ашламалар июнь–июль айларында аеруча актуаль. Фосфор сәламәт тамыр системасын формалаштырырга ярдәм итә, бу барлык җимеш һәм Башак культуралары өчен дә бик мөһим. Зарарлы ашламалар — барыннан да элек хлорлы препаратлар (мәсәлән, хлорлы калий), шулай ук үсемлекләрдә тупланырга һәм туфракны пычратырга мөмкин булган арзанлы сертификацияләнмәгән составлар.
Органика (тирес, черемә, компост) туфракның структурасын яхшырта. Чүпрә нигезендә тукландыру тамыр ясалуны стимуллаштыра. Ә порошокка вакланган йомырка кабыгы, сабакларны һәм яфракларны ныгытып, акрын гына кальций чыгара. Мондый ашламаларны бакчада куллану куркынычсыз гына түгел, бюджетны да шактый экономияли.