Тышкы сәбәпләрдән үлүчеләр санын киметүгә юнәлдерелгән атна.

  Тышкы сәбәпләрдән үлүчеләр саны бүгенге җәмгыятьтә аеруча борчу тудыра, чөнки күпчелек очракта бу сәбәпләр юкка чыгарыла һәм, моннан тыш, алар үлем яшенең чагыштырмача түбән булуы белән характерлана. Тышкы сәбәпләр-ул бердәнбер сәбәпләр классы, ул бары тик булдырмый кала торган үлемнәрне генә шартлый. Һәм нәкъ менә шушы кисәтеп булмый торган сәбәпләрдән Россиядә ел саен бик күп кеше һәлак була, өстәвенә, сәбәпләрнең бу классыннан үлүчеләр саны бик күп, аларны шул ук сәбәпләр инвалид итә. Тышкы сәбәпләрдән үлүчеләр санын һәм аларның башка үлем сәбәпләре арасында урынын аңлау өчен, моның котылгысыз үлемгә китерә торган сәбәпләрнең (ягъни булмый калырга мөмкин булган үлемнәр) бердән-бер классы булуын белү мөһим. Тышкы сәбәпләрдән үлем дигәндә авырулар аркасында түгел, ә башка тышкы факторлар аркасында үлем күздә тотыла, ә атап әйткәндә — бәхетсезлек очраклары, агуланулар (еш кына алкоголь һәм аның суррогатлары белән), суицидлар. Үлемнең тышкы сәбәпләренә авырулар аркасында түгел, ә төрле тышкы тәэсирләр аркасында килеп чыккан сәбәпләр керә. Алар булырга мөмкин: 1. Белә торып:  үтерүләр;  үз-үзен үтерү. 2. Алдан уйлап эшләнмәгән: - транспорт хәрәкәте белән бәйле яисә ут аркасында килеп чыккан бәхетсезлек очраклары; - суга бату;  агулану;  егылу. 3. Билгесез ниятләр белән зарарлану. Росстат мәгълүматлары буенча үлем очракларының иң киң таралган тышкы сәбәпләре булып: 1) алкоголь белән агулану. 2) юл-транспорт һәлакәтләре. 3) үз-үзенә кул салу. 4) үтерүләр. 5) билгесез ниятле пычак яралары. 5) очраклы егылулар. 6) очраклы рәвештә батулар. 7) төтен, ут һәм ялкын тәэсире аркасында килеп чыккан очраклы бәхетсезлек очраклары. Тикшеренүләр буенча, Россиядә эшкә яраклы яшьтәге ир-атлар арасында югары үлем күзәтелә. Экспертлар әлеге категория гражданнарның үз-үзләрен хәвефле тотуын билгелиләр-юл йөрү кагыйдәләрен бозу, производствода хезмәт кагыйдәләрен үтәмәү, наркотик һәм алкоголь куллану. Алкогольнең тышкы сәбәпләрдән үлемгә йогынтысына аерым игътибар бирергә кирәк. Алкоголь тәэсирендә кеше үтерүләр, үз — үзенә кул салулар, юл-транспорт һәлакәтләре, егылулар һ. б. була. Вакытыннан алда үлүчеләрне профилактикалау: • сәламәт яшәү рәвешен үстерү һәм виталь тәртип формалаштыру; • хезмәт, ял һәм йөрүләр өчен уңайлы һәм имин мохит булдыру.        Куркынычсыз мохит юллар, шәһәр мохите, торак, балалар өчен урыннар, кешеләрнең көндәлек эшчәнлеге урыннарын проектлауны үз эченә ала. Эш урыннарында куркынычсызлык кагыйдәләрен үтәү шулай ук тышкы сәбәпләрдән үлүчеләр санын киметү куркынычын киметергә ярдәм итә. Шулай итеп, тышкы сәбәпләрдән үлүчеләр санын киметүне профилактикалау хәвефле тәртипле халык төркемнәрен ачыклаудан, сәламәт яшәү рәвешен пропагандалаудан, уңай социаль мохит булдырудан гыйбарәт.