Ел саен 20 мартта бөтен дөньяда «Бөтендөнья авыз куышлыгы сәламәтлеге көне " билгеләп үтелә.
Мәкаләдә "Аксубай үзәк район хастаханәсе" ДАССОның стоматолог-терапевты
Хөсәенова Резеда Рефгат кызы авыз куышлыгын тәртиптә тоту турында сөйләячәк:
"Авыз куышлыгының һөнәри һәм индивидуаль гигиенасы стоматологик
авыруларны профилактикалауның төп компоненты булып тора.
Тешләр кариесын һәм пародонт авыруларын профилактикалау әлеге авыруларны
китереп чыгаручы сәбәпләрне, аларның үсешенә ярдәм итүче факторларны төгәл
күзаллауны таләп итә.
Теш япмасы теш кариесы үсешенең бер сәбәбе булуы яхшы билгеле факт.
Кариесның башлангыч зарарлануы теш япмасы туплану өчен уңайлы шартлар
тудырылган урыннарда (чокырларда һәм фиссураларда, апроксималь өслекләрдә
һәм пришеечный өлкәләрдә) барлыкка килә.
Авыз куышлыгында даими микрофлора формалаштыручы күп төрле
микроорганизмнар була. Бай туклыклы мохит, даими дымлылык, pH һәм
температураның оптималь әһәмияте төрле микроорганизмнарның адгезиясе,
колонизациясе һәм үрчүе һәм, нәтиҗә буларак, төрле стоматологик авырулар
үсеше өчен уңай шартлар тудыра. Шуңа күрә аларны профилактикалауның иң
нәтиҗәле һәм шул ук вакытта иң гади , һәркем файдалана алырлык чараларыннан
берсе булып тешләрне дөрес һәм нәтиҗәле карау тора.
Авыз куышлыгы яман шешен профилактикалауның иң нәтиҗәле чараларыннан
берсе булып, авыз куышлыгының хроник лайлалы авырулары ачыкланган очракта,
вакыт-вакыт профилактик тикшерүләр һәм аннан соң диспансер күзәтүе тора».
Резеда Рефгатовна, теш һәм аңкау өслекләрендәге теш япмаларын нинди
ысуллар белән алып ташларга мөмкин?
"Авыз куышлыгының төп индивидуаль гигиена чараларына теш пасталары,
гельләр, теш порошоклары, теш щеткалары керә»
Теш щеткасын, пастаны ничек сайларга?
"Щетина артык йомшак та, артык каты да булмаска тиеш. Хәзерге вакытта
күпчелек җитештерүчеләр щеткаларны бик йомшактан супер катыга кадәр
тәкъдим итә. Уртача катылыктагы теш щеткасы универсаль булып тора һәм
күпчелек өлкән кешеләргә туры килә. Бер яктан ул тешләрне нәтиҗәле чистарта, ә
икенче яктан аңкауга зарар китерми. Теш щеткасын өч-дүрт айга бер тапкыр
алыштырырга киңәш ителә.
Теш пастасын сайлаганда теш авырулары, аерым алганда кариес һәм пародонтоз
үсешенә комачаулый торган состав мөһим аспект булып тора. Шулай ук ныгыта
торган дару үләннәре экстрактлары өстәлгән пастаны куллану да файдалы. Авыз
куышлыгының гигиенасы өчен фторидлы теш пасталарын концентрациядә
куллану тәкъдим ителә, яшь буенча түбәндәге киңәшләр буенча: 6 яшькә кадәрге
балаларга-кечкенә борчак зурлыгында, 6 яшьтән өлкәнрәкләргә-1-1,5 см зурлыкта"
Авыз куышлыгында тагын нинди гигиена чаралары бар?
"Авыз куышлыгы гигиенасының өстәмә чараларына флоссалар (теш җепләре),
теш чистарткычлар; ирригаторлар (гидромассажерлар); тел чистарту чаралары:
кыргычлар, щетка-кыргычлар; авыз куышлыгы өчен чайкагычлар, тешләр өчен
агарткычлар; теш протезларын эшкәртү өчен порошоклар керә.
Тешләрнең конкрет өслеген чистарту өчен кулланыла торган теш җепләре. Бу
җепләр ясалма сүсләрдән яки поролоннан ясала.
Җепнең озынлыгы – 30-40 см.җепләрне кулларның урта бармакларына бөклиләр
һәм уң кулның баш бармагы һәм сул кулның имән бармагы белән тарталар.
Тартылган хәлдә җепне теш арасына кертәләр, тешнең контактлы өслегенә
кысалар һәм алгы-арткы яки аскы өске юнәлештә 6-7 хәрәкәт ясыйлар. Җепне,
деснага зыян китермәс өчен, бик тырышмыйча гына этәрергә кирәк. Натрий
фторидының 2% лы эремәсе сеңгән җепләр кариесны профилактикалау
максатында тешләрнең Ян өслекләрен эшкәртү өчен кулланыла.
Теш чистарткычлар. Аларны аңкау буразнасын, теш араларын һәм тешләрнең
контакт өслеген чистарту өчен кулланалар. Алар агачтан яки пластмассадан, яссы,
өчпочмаклы һәм түгәрәк булырга мөмкин. Теш чистарткычны көзге каршында
кулланалар. Бу вакытта теш чистарткычны уң буразнаның үзәгенә теш өслегенә
карата 45 градус почмак белән куялар һәм, эмальгә кысып, контакт өслеге буйлап
теш экваторына таба этәрәләр.
Ирригаторлар (гидромассажерлар). Аларны азык калдыкларын бетерү һәм аңкау
массажы ясау өчен кулланалар. Профилактик максат белән, пародонт авырулары
барлыкка килү куркынычы факторлары булганда киңәш итәләр. Ирригацияне
тешләрне чистартканнан соң 5-7 минут дәвамында көнгә 2-3 тапкыр үткәрергә мөмкин;
Теш элексирлары. Теш эликсирлары-антисептик, дезодорлаучы, бәйләүче чаралар
булган сулы-спиртлы эремәләр" Сез тагын нинди киңәшләр бирә аласыз ?
"Авыз куышлыгының дөрес һәм җентекле гигиенасы көненә кимендә 2 тапкыр
(иртән һәм кичен ашаганнан соң) үткәрелергә тиешлеген билгеләп үтәсе килә.
Углеводларның, бигрәк тә шикәрләрнең артык күп булуына һәм аларның авыз
куышлыгында озак торуына юл куймаслык итеп, дөрес тукланырга тырышыгыз.
Көн саен рационда җиләк-җимеш һәм яшелчәләрне җитәрлек куллану булырга
тиеш.
Әлбәттә инде тәмәке тартудан һәм төтенсез тәмәке кулланудан, шул исәптән
тәмәке чәйнәүдән, алкоголь кулланудан баш тартырга кирәк; спорт белән
шөгыльләнү һәм моторлаштырылган транспорт чараларында йөз җәрәхәтләре
куркынычын киметү өчен саклану чараларын кулланырга кирәк.
Стоматологик тикшерүләрне елына кимендә ике мәртәбә уздырырга кирәк. Бу
кариес, аңкау авырулары һәм башка авыруларны вакытында ачыкларга
мөмкинлек бирә. Кирәк булган очракта табиб тешләрне профессиональ чистарту
яки кариесны иртә стадиядә дәвалау кебек өстәмә процедуралар билгели ала»