Формаль булмаган эш белән тәэмин итү-ул "күләгәле " хезмәт базары!

  Татарстан Республикасында Дәүләт хезмәт инспекциясе эш бирүчеләргә һәм хезмәткәрләргә хезмәт мөнәсәбәтләрен рәсми рәсмиләштерү кирәклеге турында кабат хәбәр итә. Рәсми булмаган мәшгульлек-ул  “күләгәле " хезмәт базары, аның вакытында рәсми хезмәт мөнәсәбәтләре рәсмиләштерелми, хезмәт килешүе язма формада төзелми. Хезмәт мәшгульлеге телдән килешүләргә генә нигезләнә.    Рәсми булмаган мәшгульлекнең тагын бер чагылышы хезмәт мөнәсәбәтләрен гражданлык-хокукый мөнәсәбәтләр белән алыштыру булырга мөмкин-граждан белән гражданлык-хокукый килешү (подряд, хезмәт күрсәтү, эшләр башкару шартнамәләре) төзелә. Хезмәткәр һәм эш бирүче арасында хезмәт мөнәсәбәтләрен фактта җайга сала торган граждан-хокукый шартнамәләр төзү рөхсәт ителми (Россия Федерациясе Хезмәт кодексының 15 статьясы). Граждан-хокукый Шартнамәнең төп аерымлык билгеләре булып түбәндәге факторлар тора:: - башкаручы өченче затларны эш башкаруга җәлеп итә ала, ә хезмәт килешүе буенча эшләүче хезмәткәр эшне шәхсән үзе башкарырга тиеш; - башкаручы үзенә йөкләнгән бурычларны үтәү тәртибен үзе билгели һәм үз исәбенә, заказчының эчке хезмәт тәртибе кагыйдәләренә буйсынмый, дисциплинар җаваплылык тота алмый; - гражданның (башкаручының) заказчының конкрет йөкләмәсен, бер тапкыр бирелә торган йөкләмәне үтәве, ә билгеле бер төрдәге эшләрне башкармавы; - башкаручы айлык хезмәт хакы түгел, ә эш нәтиҗәләре өчен түләү ала; - граждан-хокук шартнамәләре буенча хезмәт законнары белән беркетелгән гарантияләр бирелми (отпуск бирү һәм түләү, хезмәткә сәләтсезлек кәгазьләре өчен түләү, зарарлы хезмәт шартлары өчен түләүләр, өстәмә эш өчен түләү, төнге эш вакыты өчен түләү).; - гражданинга социаль гарантияләр булмау (социаль, пенсия тәэминаты).    Шулай итеп, рәсми рәвештә рәсмиләштерелгән хезмәт мөнәсәбәтләреннән башка эшләүче гражданнар зәгыйфь хәлдә. Рәсми булмаган эшкә урнашу вакытында гражданның куркынычлары: - яллаучы белән теләсә нинди конфликт очрагында гражданин хезмәт өчен түләү алмаска мөмкин;  - еллык түләүле отпуск һәм шуңа бәйле рәвештә отпусклар бирелми; - граждан авырган очракта хезмәткә сәләтсезлек кәгазе өчен түләнми; - кагыйдә буларак, эштән киткәндә исәп-хисапны түләү бөтенләй башкарылмый, яисә башкарыла, ләкин яллаучы үз теләге белән түләргә теләгән күләмдә.    Хезмәт шартнамәсен рәсмиләштермичә эшләүче гражданнарның хезмәт хакыннан иминият пенсиясен формалаштыруга иминият кертемнәре күчерелмәү сәбәпле, алар рәсми рәвештә хезмәт стажын һәм, нәтиҗә буларак, пенсия исәпләү өчен кирәкле иминият стажын раслый алмыйлар. Эш бирүче, хезмәткәр белән хезмәт мөнәсәбәтләрен рәсмиләштермичә, производствода бәхетсезлек очракларыннан һәм һөнәри авырулардан мәҗбүри социаль иминләштерү буенча иминият түләүләрен түләүдән читләшә (иминләштерелгән кеше үлгән очракта бер мәртәбә бирелә торган, айлык иминият түләүләре). Формаль булмаган мәшгульлекне киметү, хезмәт мөнәсәбәтләрен легальләштерү – бөтен халык өчен аерым әһәмияткә ия булган һәм барлык дәүләт хакимияте органнары эшенең иң мөһим юнәлешләреннән берсе булган бурыч.    Хезмәт килешүләре төзүдән читләшкән, хезмәт мөнәсәбәтләрен гражданлык-хокукый мөнәсәбәтләр белән алыштыручы эш бирүчеләргә административ җаваплылык каралган: вазыйфаи затларга – 10 меңнән 20 мең сумга кадәр; шәхси эшмәкәрләргә – 5 меңнән 10 мең сумга кадәр; юридик затларга 50 меңнән 100 мең сумга кадәр административ штраф (5 статьяның 4 өлеше). 27 КоАП РФ). Кабат бозган өчен - вазыйфаи затларга административ штраф – 1 елдан 3 елга кадәр дисквалификация; шәхси эшмәкәрләргә – 30 меңнән 40 мең сумга кадәр; юридик затларга - 100 меңнән 200 мең сумга кадәр (РФ КоАП 5.27 статьясының 5 өлеше).