Бик көчле кар турында  кисәтү.

Хөрмәтле гражданнар! «Татарстан Республикасы Гидрометеорология һәм әйләнә-тирә мохит мониторингы идарәсе» ФДБУдан: 2023 елның 20-23 ноябрендә Татарстан Республикасы территориясендә һава шартларының шактый начарлануы турында доклад-консультация 2023 елның 21 ноябрендә төнлә бик көчле кар турында кисәтү Россия территориясенә Татарстан Республикасында актив көньяк циклон чыгуга бәйле рәвештә 20 ноябрь көн ахырында һәм кичендә, 21 һәм 22 ноябрьдә тәүлек дәвамында, шулай ук 23 ноябрь төнендә һава шартларының шактый начарлануы көтелә. 20 ноябрьдә көн азагында һәм кичендә, 21 ноябрьдә төнлә һәм көндез сакланып, кар һәм дымлы кар рәвешендә көчле явым-төшем, көндез республиканың көнчыгышында бозлы яңгыр явачак. Төнлә һәм иртән локаль рәвештә 12 сәгатьтән артык булмаган чорда 20 мм-нан ким булмаган күләмдә бик көчле кар көтелә. Шулай ук урыны белән томан, төнлә һәм иртән 15-18 м/с көчле Көнчыгыш җиле һәм 500 метр һәм аннан да азрак күрү начарлану белән бураннар, көндез урыны белән бозлы ятмалар фаразлана. Һава температурасы төнлә -2 тәшкил итәчәк..-7°, көндез -3дән +1°га кадәр. Юлларда кар басу, кату, көчле бозлавык барлыкка килә. Чәршәмбе, 22 ноябрьдә, кар, дымлы кар, урыны белән бозлы яңгыр һәм бозлы ятмалар рәвешендә уртача һәм көчле явым-төшемнәр сакланачак. Көнбатыш районнардан башлап, җил 15-20 м/с кадәр көчәячәк һәм бураннар көтелә. Температуралар -1°дан -6 ° га кадәр тәшкил итәчәк. Пәнҗешәмбе, 23 ноябрьдә, циклон төньяк-көнчыгышка киткәннән соң, республикада һава торышы аның тыл өлеше йогынтысы астында формалашачак. Төнлә кар, бураннар һәм көчле җил сакланачак. Көндез кечкенә Кар сакланачак. Температура -8 -13° кадәр төшәчәк.. Республика буенча 20-23 ноябрьдә явым-төшем күләме айлык норманың яртысыннан нормага кадәр тәшкил итәчәк. Россия гадәттән тыш хәлләр министрлыгының Татарстан Республикасы буенча Баш идарәсе хәбәр итә: Буран җил белән карны җир өстендәге һава катламына күчерү.   Җир асты, түбәнге һәм гомуми буранны аерып күрсәтәләр. Җир астында һәм Түбән буран вакытында элек төшкән кар яңадан бүленә, гомуми буран вакытында, яңадан бүлү белән бергә, болытлардан кар төшә. Көчле буран вакытында нәрсә эшләргә Бары тик аерым очракларда гына биналардан чыгыгыз. Ялгызы гына чыгу тыела. Гаилә әгъзаларына яки күршеләргә кая баруыгызны һәм кайчан кайтуыгызны хәбәр итегез. Автомобильдә зур юллар һәм шоссе буенча гына хәрәкәт итәргә мөмкин. Машинадан чыкканда, аннан читкә китмәгез. Юлда туктагач, сигналны өзлексез бирегез, капотны күтәрегез яки якты тукыманы антеннага асып куегыз, машинада ярдәм көтегез. Шул ук вакытта моторны вентиляцияне тәэмин итү һәм углерод газы белән агулануны булдырмау өчен тәрәзәне ачып калдырырга мөмкин. Әгәр дә сез торак пункттан читтә җәяү йөргәндә ориентацияне югалтсагыз, беренче йортка керегез, кайда икәнегезне ачыклагыз һәм, мөмкин булса, буран беткәнче көтегез. Әгәр дә сез көчегездән китсәгез, сыену урыны эзләгез һәм анда калыгыз. Сезгә таныш булмаган кешеләр белән аралашканда игътибарлы һәм сак булыгыз, чөнки табигать афәтләре вакытында автомобиль, фатир һәм хезмәт урыннарыннан урлаулар саны кискен арта. Әгәр дә сез көчле көртләр шартларында бүлмәдә бикләнгән булсагыз, сак кына, паникасыз, көртләрдән үзегез чыгу мөмкинлеге юкмы икәнен ачыклагыз (булган инструментны һәм кулдан килгән чараларны кулланып). ГО һәм гадәттән тыш хәлләр эшләре идарәсенә яки торак пункт администрациясенә көртләрнең характеры һәм аларны мөстәкыйль рәвештә чистарту мөмкинлеге турында хәбәр итегез. Әгәр дә кар өемнәрен үзегез чистартып булмый икән, коткару подразделениеләре белән элемтә урнаштырырга тырышыгыз. Радиотапшыру кабул итүчене (телевизор) кабызыгыз һәм җирле хакимият күрсәтмәләрен үтәгез. Җылылыкны саклау һәм азык-төлек запасларын экономияләү өчен чаралар күрегез. Машина йөртүчеләргә Машина йөртүчеләргә, бигрәк тә ерак араларга сәяхәт итәргә ниятләүчеләргә, үз автомобильләренең техник торышына аерым игътибар бирергә кирәк. Киләсе  ике тәүлек өчен һава торышын ачыклагыз - сәяхәт вакытына карап . Елның салкын вакытында  күченгәнче, машинаның җылылык изоляциясе турында алдан кайгыртыгыз. Сәяхәт алдыннан двигатель һәм батарея эшен тикшерегез, ягулык туплагыз, Яхшы антифриз салыгыз. Тикшерелмәгән автозаправка станцияләрендә ягулык салмау мөһим, чөнки сыйфатсыз ягулык явыз шаярту уйный ала. Алдан җылы әйберләр һәм продуктлар тупларга кирәк, кәрәзле телефон зарядлагычын онытмагыз. Насос, трос, баллон ачкычы һәм домкрат барлыгын тикшерегез Багажникка  «тартып кабызу»өчен чыбыклар комплектын да салырга кирәк. Әгәр дә чаралар мөмкинлек бирә икән  компакт литий батареясы нигезендә эшләтеп җибәрү — зарядлау җайланмасы булу яхшы. Авария комплекты Авария комплектында: кәрәзле телефонга зарядлау җайланмасы һәм запас аккумулятор, җылы кием һәм юрганнар, алгы пыяладан кар һәм бозны бетерү өчен щетка, кирәк булганда тәгәрмәчләрне кардан азат итү өчен кечкенә көрәк; кул фонаре һәм аңа батареялар комплекты, аптечка, ризык һәм эчемлек, балта һәм җыелма пычкы , «коры ягулык» пакеты, зажигалка, мини-мич һәм казан. Төгәлләнгән юл маршрутын һәм якынча килү вакытын хәбәр итегез Сәяхәт алдыннан гаилә әгъзаларына, күршеләренә, дусларына төгәлләнгән маршрут һәм якынча кайту вакыты турында хәбәр итәргә кирәк. Әгәр юлда бәла килеп чыкса, заманча элемтә чараларыннан файдаланырга кирәк – бу коткару подразделениеләренең реакция вакытын шактый тизләтәчәк. Коткаручыларга мөрәҗәгать иткәндә кайда булуын, җирлекнең аерым билгеләрен, машинадагы кешеләрнең санын, яшен, авырулар, балалар бармы-юкмы икәнен күрсәтергә кирәк, үзләренең һәм якыннарының контакт телефоннарын хәбәр итәргә кирәк. Батарея зарядын экономияләү өчен чаралар күрергә. Әгәр дә юлда ватылу булса Машина алдында һәм аның артында кисәтүче билгеләр куегыз, Бу киселгән агач яки аерылып торган әйберләр булырга мөмкин. Әгәр машина эшли икән, вентиляцияне тәэмин итү һәм углерод газы белән агулануны булдырмау өчен тәрәзәне ачарга кирәк. Машинаны озак тукталыш яки төн кунарга җилгә каршы куярга кирәк, шуңа күрә газ кабинаның һәм салонның ачык тәрәзәләренә эләкми. Үз иминлегең өчен шулай ук вакыт-вакыт җил юнәлешен тикшерергә кирәк. Шулай ук, төтен торбасының боз белән  һәм кар белән капланмавын күзәтү дә мөһим. Әгәр машина ватылган икән, курыкмагыз, ашыгыч оператив хезмәтләрнең бердәм номерын 101 языгыз, үз проблемагыз турында хәбәр итегез һәм урыныгызның координаталарын тапшырыгыз. Җылылыкны саклау һәм булган азык-төлек запасларын экономияләү өчен чаралар күрегез. Утын тупларга тырышыгыз, алар булмаса, янучан материалларны яндырырга мөмкин - алар гадәттә шактый күп була. Томан булганда: Әгәр дә сез табигатьтә томанның куерганын күрсәгез, урманда яки сулыкларда ориентацияне югалтмас өчен чаралар күрергә кирәк. Томан юл хәрәкәтендә катнашучыларның барысына да куркыныч тудыра. Автомобильдә томан эчендә хәрәкәт иткәндә артык үзгәртеп корулардан, узып китүләрдән, алданудан баш тартырга кирәк. Күпчелек юл-транспорт һәлакәтләре томан шартларында алда хәрәкәт итүче транспорт чарасы белән була. Шунысын да истә тотарга кирәк, томан ераклыкны ялганлый гадәти араны арттыру, тизлекне киметү максатка ярашлы. Кискен тормозлаудан сакланырга кирәк: туктау кирәк булганда тизлекне җайлы киметергә кирәк. Тормоз педаленә берничә тапкыр басыгыз, шуның белән артыгызда хәрәкәт итүче машина йөртүчеләрне кисәтүче сигнал бирегез. Томан эчендә хәрәкәт иткәндә шоферларның арыганлыгы арта, саклык кирәк. Мөмкин булса, ерак араларга йөрүдән баш тартыгыз. Җәяүлеләргә урамны билгеләнгән җәяүлеләр үтүе урынында гына кисеп чыгарга киңәш ителә. Юлның тайгак булуы аркасында автомобильнең тормоз юлы шактый арта. Транспорт агымына каршы гына барырга. Югары күрүчәнлектәге жилет кулланырга яки киемгә яктылык кайтаручы элементлар беркетергә.Игътибарлы һәм сак булыгыз! Кискен тормозлаудан сакланырга кирәк: туктау кирәк булганда тизлекне җайлы киметергә кирәк. Тормоз педаленә берничә тапкыр басыгыз, шуның белән артыгызда хәрәкәт итүче машина йөртүчеләрне кисәтүче сигнал бирегез. Томан эчендә хәрәкәт иткәндә шоферларның арыганлыгы арта, саклык кирәк. Җил көчәйгәндә: 1. Биналардан чыгуны чикләргә, биналарда булырга киңәш итәбез. Балаларны караучысыз калдырмау мөһим. 2. Әгәр дә көчле җил сезне урамда тотса, без җир асты юлларында яки бина подъездларында яшеренергә киңәш итәбез. Көчле җилдән йорт диварлары янында яшеренергә кирәкми, чөнки түбәләрдән шифер һәм башка түбә материаллары төшәргә мөмкин. Бу җәмәгать транспорты тукталышларына, төзелмәгән биналарга да кагыла. 3. Урамда реклама щитларыннан, элмә такталардан, юл билгеләреннән, электр линияләреннән ерак торырга кирәк 4. Зур агачлар янында булырга ярамый, шулай ук алар янында автотранспорт куярга ярамый җил белән өзелгән ботаклар зур куркыныч тудырырга мөмкин. 5. Көчле җил булганда электр линиясе астында тору һәм өзелгән электр чыбыкларына якынлашу куркыныч 6. Куркынычны өске кат тәрәзәләреннән төшкән ватылган пыялалар, шулай ук җил белән өзелгән түбә һәм лепня декор элементлары тудыра ала. Мондый куркыныч төзелә торган яки ремонтлана торган биналар янында арта. 7. Йортларның барлык тәрәзәләрен тыгыз итеп ябарга, балконнардан һәм лоджияләрдән тышкы якка төшәргә мөмкин булган әйберләрне алып ташларга кирәк 8. Торак яки эш бүлмәсендәге тәрәзәләрдән мөмкин кадәр ераграк торырга кирәк. Бозлавык вакытында Аз тайгак аяк киеме әзерләгез. Ашыкмыйча сак хәрәкәт итегез, өслекнең тигезсезлеген исәпкә алып, бөтен аяк астына басыгыз. Олы яшьтәге кешеләргә резина очлы таяк яки очлы чәнечкеле махсус таяк кулланырга киңәш ителә. Әгәр дә сез тайпылсагыз, егылу биеклеген киметү өчен утырыгыз. Бозлавык юл хәрәкәтендә катнашучыларның барысына да җитди куркыныч тудыра. Машина йөртүчеләргә кинәт тормозлаудан сакланырга кирәк: туктау кирәк булганда тизлекне әкренләп киметергә кирәк. Тормоз вакытында тормоз педаленә берничә тапкыр басыгыз, шуның белән артыгызда хәрәкәт итүче машина йөртүчеләрне кисәтүче сигнал бирегез. Автомобильнең техник торышына, бигрәк тә тормоз системасына һәм шиналарның торышына игътибар итәргә кирәк. Барлык оптика эш хәлендә булырга тиеш. Тукталышларда югары күрүчәнлек жилетын кулланырга. Мөмкин булса, ерак араларга йөрүдән баш тартыгыз. Җәяүлеләргә урамны билгеләнгән җәяүлеләр үтүе урынында гына кисеп чыгарга киңәш ителә. Юлның тайгак булуы аркасында автомобильнең тормоз юлы шактый арта. Транспорт агымына каршы гына барырга. Югары күрүчәнлектәге жилет кулланырга яки киемгә яктылык кайтаручы элементлар беркетергә. Машина йөртүчеләргә: 1. Автомобильдә хәрәкәт иткәндә мондый шартларда артык үзгәртеп корулардан, узып китүләрдән, узып китүләрдән баш тарту; 2. Автомобильнең техник торышына, аеруча тормоз системасына, шиннарның торышына игътибар итәргә; 3. Кисәк тормозлардан качарга, кирәк булса, тизлекне салмак кына киметергә кирәк; 4. Сезнең арттан хәрәкәт итүче автомобиль йөртүчеләрне кисәтүче сигнал биреп, тормоз педаленә берничә тапкыр басарга кирәк; 5. Бөтен оптика эш хәлендә булырга тиеш; 6. Хәрәкәтле урыннарда, мәктәпләр янында, чатларда һәм күперләрдә, шулай ук борылышларда һәм төшүләрдә куркынычсызлыкны тәэмин итә торган тизлек белән хәрәкәт итәргә. Җәяүлеләргә киңәш ителә: 1. Урамнар һәм юллар чыкканда чиктән тыш игътибарлы булу; 2. Урамны җәяүлеләр кичүе билгеләнгән урында гына кисеп чыгарга, шуны истә тотарга: күз күреме җитәрлек булмаганлыктан һәм юлларның шуып төшүе аркасында машина йөртүчегә транспорт чарасын туктату өчен күбрәк вакыт кирәк; 3. Юл өлешен күчерү өчен, мөмкин булганча, җир өсте яисә җир асты җәяүлеләр кичүләрен генә файдаланырга; 4. Хәрәкәтле транспорт каршында трассаны йөгереп чыкмаска; 5. Транспорт агымына каршы гына хәрәкәт итәргә; 6. Күрү сәләте югары булган жилетны кулланырга яисә яктылыкны кире кайтара торган элементларны киемгә беркетергә Бәла – каза очрагында сез һәрвакыт бердәм ашыгыч хезмәтләр чакыру номерына мөрәҗәгать итә аласыз «112». Шалтыратулар тәүлек әйләнәсе шәһәр һәм кәрәзле телефоннардан бушлай кабул ителә.